Во последниот период често слушаме дека Битола е транспарентна општина. И навистина, голем дел од документите се објавуваат јавно. Но транспарентноста не треба да значи само граѓанинот да може да најде PDF на веб-страницата.
Во 2024 година Битола беше прва општина според Индексот на отвореност со 67 проценти. Во 2025 година резултатот падна на 63 проценти, додека националниот просек порасна од 37 на 40 проценти. Тоа не значи дека Битола станала „нетранспарентна“, но значи дека во однос на другите општини не го задржала нивото што го имала претходната година.
А вистинското прашање е: може ли еден обичен граѓанин лесно да го следи еден проект од почеток до крај?
На пример, кај реконструкцијата на улица: колку чинел проектот, кој е изведувачот, кој бил рокот, дали имало анекс, зошто се пробил рокот, колку дополнително се платило и кој ја презема одговорноста?
Кај улицата „Козара“, граѓаните со месеци гледаа раскопана улица, а асфалтирањето беше најавено дури по 16 месеци. Кај новата улица кај СРУ5, пак, се појави несекојдневниот случај со трансформатор кој остана во просторот на новата сообраќајница. Не е спорно дека трансформаторот е потребен. Спорно е зошто неговата позиција не била решена пред да се изгради улицата.
Кај велосипедските патеки, јавноста доби информации дека проектот се реализира, но граѓанинот треба сам да бара колку чини километар патека, каков е проектот, кој вршел надзор и дали инфраструктурата е функционална и безбедна.
Кај стадионот, пак, се вложуваат десетици милиони денари во спортската инфраструктура, а потоа се отвора прашањето кој ќе ја плати штетата на тревникот по одржувањето на настаните.
И можеби најболниот пример е земјотресот. Четири години по земјотресот од 2022 година, граѓаните добиваат само 5 проценти од проценетата штета. Тука е важно да се утврди што е надлежност на Општината, а што на државата, но граѓанинот заслужува јасна временска линија: кога е поднесено барањето, кога е одобрено, кога се обезбедени средствата и кога е извршена исплатата.
Токму тоа е суштината на вистинската транспарентност.
Не е доволно да кажеме:
„Еве го документот.“
Потребно е да можеме да кажеме:
„Еве колку чинеше, еве кој го изведува, еве го рокот, еве зошто доцнеше, еве колку чинеше на крај и еве кој одговара ако проектот не е направен како што треба.“
Битола и понатаму е меѓу поотворените општини во државата. Но падот од 67 на 63 проценти во Индексот на отвореност во 2025, додека националниот просек расте, е сигнал дека има простор за подобрување.
Граѓаните не бараат само информации.
Бараат одговори.
А најважниот тест за транспарентноста не е колку документи има на веб-страницата, туку колку лесно граѓанинот може да дознае каде отишле неговите пари и кој одговара за резултатот.
