Прашањето дали политичките партии треба да се поддржуваат од чист личен интерес или од искрено идеолошко убедување е една од најстарите дилеми во политичката теорија и секојдневниот живот. Начинот на кој граѓаните гледаат на партиите го обликува целото општество, дефинирајќи го балансот помеѓу меритократијата и корупцијата, помеѓу визијата и чистиот прагматизам.
Гледањето на партиите исклучиво како „средство за остварување личен интерес“ (вработување, бизнис привилегии, брзо напредување) често се смета за корен на системските проблеми во многу демократии. Кога општеството функционира на овој начин, политиката се претвора во пазар. Гласот престанува да биде алатка за изразување на волјата за општо добро и станува валута со која се тргува за лична корист. Ова води кон клиентелизам, каде партиската книшка вреди повеќе од знаењето, способноста и професионалноста. Во таков систем, долгорочниот развој на државата се жртвува за сметка на краткорочните интереси на поединци или групи.
Од друга страна, одбивањето да се гледаат партиите преку призмата на личниот интерес е одраз на висок степен на граѓанска свест и политички идеализам. Кога поддршката за една партија се заснова на нејзината идеологија, моралните вредности кои ги застапува и нејзината програма за подобрување на образованието, здравството и економијата, тогаш граѓанинот дејствува како одговорен чинител. Овој пристап бара општество во кое вредностите како правдата, еднаквоста и напредокот се ставаат пред сопствениот комодитет. Тоа е единствениот начин да се принудат партиите да бидат одговорни пред јавноста, а не само пред своите клиентелистички мрежи.
Сепак, постои и еден поинаков, легитимен концепт за „интересот“ во политиката – тоа е заедничкиот или класниот интерес. На пример, нормално е работниците да поддржуваат партија која ги штити нивните работнички права, а бизнисмените да поддржуваат партија која нуди пониски даноци. Ова не е себичен личен интерес, туку артикулација на економски и социјални потреби во рамките на една демократска дебата.
На крајот, одговорот на прашањето што е „правилно“ зависи од тоа во какво општество сакаме да живееме. Системите изградени врз личен интерес се кревки, неправедни и подложни на корупција. Вистинскиот напредок доаѓа тогаш кога доминантниот мотив за поддршка на една политичка опција станува визијата за општото добро и вербата во принципите кои таа партија ги застапува.
Снежана Анеска
