саб. Ное 21st, 2026

Поддршка за жртвите на семејно насилство во Македонија: Дали постоечките мерки обезбедуваат вистинска независност?

Во Северна Македонија не постои загарантирано работно место ниту трајно бесплатно домување за жртвите на семејно насилство, а постоечките институционални мерки и капацитети во пракса се оценуваат како недоволни за нивна целосна економска и социјална реинтеграција.

Иако законската рамка преку Законот за спречување и заштита од насилство врз жените и семејното насилство предвидува заштита и одредени видови поддршка, жртвите кои немаат сопствен имот и редовни приходи се соочуваат со сериозни егзистенцијални предизвици.

Прашањето за покрив над главата е една од најголемите пречки за напуштање на насилната средина, бидејќи државата не доделува трајни станови во сопственост на жртвите на семејно насилство. Системот се потпира на неколку привремени или ограничени механизми:

Итно и привремено сместување (Шелтер центри): Жртвите имаат право на итно сместување во центри за згрижување (сигурни куќи) кое е краткорочно и најчесто трае од 3 до 6 месеци, со можност за продолжување до 1 година во исклучителни случаи.

Според анализите на Државниот завод за ревизија и граѓанските организации, бројот на легла на ниво на цела држава е далеку под потребните европски стандарди.

Законот предвидува итна мерка за отстранување на сторителот од домот, дури и со усна полициска наредба според најновите законски измени.

Сепак, ова решение е ефикасно само доколку жртвата има право на користење на тој дом, но не и кога таа нема сопствен имот или живеела во заедница кај семејството на насилникот.

Социјални станови и субвенционирана кирија: Жртвите без имот и приходи можат да аплицираат за закуп на социјален стан по непрофитна кирија како ранлива категорија, но постапките се долги, а бројот на расположливи станови е многу ограничен.

Дополнително, во одредени општини и преку граѓански организации постојат програми за привремено субвенционирање на кирија за период од неколку месеци до една година.

Државата не обезбедува автоматско или загарантирано работно место во јавниот или приватниот сектор за секоја жртва, но нуди одредени олеснувања за полесен пристап до пазарот на трудот:

Жртвите на семејно насилство се третираат како ранлива категорија и имаат предност при аплицирање за субвенционирано вработување (каде државата покрива дел од платата кај приватен работодавач), грантови за самовработување за отворање сопствен бизнис, како и бесплатни обуки и преквалификации .

Доколку жртвата е невработена и нема приходи, таа има право на Гарантирана минимална помош (ГМП) преку Центрите за социјална работа, детски додаток доколку има деца и еднократна парична помош но не и во случај да живее во заеднички дом со останати членови,во тој случај таа ги губи правата.Пред и за да го оствари тоа право таа треба да си најди дом каде што ќе живее сама и ќе плаќа се сама .

Дополнително, преку Комисијата за паричен надоместок на жртви од кривично дело со насилство, постои можност за добивање финансиски надоместок до 5.000 евра за покривање трошоци за лекување или изгубена заработувачка.

Дали постоечките мерки се доволни?

Домашните и меѓународните извештаи, вклучително и мониторингот на спроведувањето на Истанбулската конвенција, укажуваат дека системот сè уште не е доволен за долгорочно осамостојување на жртвите.

Висината на социјалната помош често не ги покрива основните трошоци за живот и кирија, а капацитетите за згрижување се недоволни.

Поради стравот од егзистенција, немањето сопствен покрив над главата по истекот на престојот во шелтер-центарот и бавната бирократија при остварување на правата, голем дел од жртвите за жал повторно се враќаат на истото место

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *